Seyid Yəhyanın son duası

Elm29.07.2016

“O, bu həyatda ən vacib işi gördü”

Ətraflı

Mətbuat tariximizin ziya yolçuları

Tarix22.07.2016

İyulun 22-də Azərbaycanda milli mətbuatın yaranmasının 141-ci ili tamam olur. 1875-ci ilin bu günündə dövrün mütərəqqi fikirli ziyalısı Həsən bəy Zərdabi  böyük çətinliklər hesabına “Əkinçi” qəzetini çap etdirdi. Həmin tarix Azərbaycan mətbuat tarixinin yaranma günü kimi qeyd olunur. Azərbaycanın maarifçilik tarixinin ən parlaq çağları  bu dövrdən başlanır. XIX əsrin sonları Azərbaycan mətbuat tarixinin parlaq dövrü sayılan XX əsrin əvvəlləri (1900-1918-ci illər) üçün hazırlıq mərhələsi rolunu oynadı.

Ətraflı

İlham Əliyev İtaliyanın təhsil, universitetlər və tədqiqat nazirini qəbul edib

Xəbərlər22.07.2016

Prezident İlham Əliyev İtaliya Respublikasının təhsil, universitetlər və tədqiqat naziri xanım Stefania Giannininin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib.

Ətraflı

Vicdan cinayəti

Ədəbiyyat29.07.2016

(Hekayə)

Dirilmə

Ədəbiyyat22.07.2016

(Hekayə)

Gözlə bizi, tut ağacı…

Ədəbiyyat22.07.2016

(Oçerk)

Əlvida...

Ədəbiyyat15.07.2016

(Hekayə)

Ədəbiyyatşünasların bir çoxunun fikrincə, Argentina XX əsr dünya ədəbiyyatına iki deyil, üç klassik bəxş edib. Ona görə də həmişə Xulo Kortasar və Xorxe Luis Borxeslə yanaşı, Adolfo Bio Kasaresin (1914-1999) də adı çəkilir. Bunun da bir çox səbəbləri var.

Tofiq Bayramın şeirləri

Azərbaycanın Xalq yazıçısı Elçinin «Çaşıoğlu» nəşriyyatında çapdan çıxmış yeni kitabından bəhs edən bu yazı «Literaturnaya qazeta»nın 6-12 iyul 2016-cı il tarixli 27-ci sayında dərc olunub.

Yapon ədəbiyyatından söhbət düşəndə, öncə Akutaqava Rünöskenin, Köbe Abenin, Kendzaburo Oenin, Yukio Misimanın, Xaruki Murakaminin... adını çəkirlər. Amma elə yazıçılar var ki, imzaları o qədər məşhur olmasa da, oxucuya ünvanladıqları bədii sözün siqlətinə görə həmin yazarlarla yanaşı durmağa çoxdan layiqdirlər. Bənzərsiz söz ustası Kenzi Maruyamanın əsərlərini oxuyanda bu həqiqətə bir daha inanırsan.

1191-ci ilin qışında Hələb zindanında soyuqdan və aclıqdan ölməkdə olan filosof kimsənin yadına düşmürdü. Bir zamanlar bütün elm məclislərində heç kim onunla bəhsə girməz, heç bir mövzuda mübahisə edə bilməzdi. Artıq neçə vaxt idi ki, həmin filosof həbsxananın qaranlıq  hücrəsinin divarlarından başqa heç nə görmürdü. Ən çox sevdiyi işıqdan məhrum edilmək filosofu daha da incidirdi. O, artıq duyurdu ki, ölümdən qurtula bilməyəcək. Amma 1183-cü ildə Hələbə gəldiyi gündən şəhər hakimi Məlik Zahir Əyyubinin xüsusi hörmətini qazanmışdı. Həmin günlər indi zindanda soyuqdan büzüşən, aclıqdan heysizləşən bu dustağın - zamanının və məkanının “İşıq şeyxi” kimi tanınan böyük filosof Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin gözlərinin önündən çəkilmirdi.

Gecə qatarları...

Tufanlı dənizin kapitanı

Tarix17.06.2016

I yazı

FAU-2 əməliyyatı

Tarix13.05.2016

II YAZI

Gecə qatarları...

Tarix29.07.2016

V yazı

Gecə qatarları...

Tarix22.07.2016

IV yazı

Gecə qatarları...

Tarix11.07.2016

II YAZI

Ötən həftə, iyulun 20-də Xalq artisti, rejissor-aktyor Ramiz Əzizbəylinin 68 yaşı tamam oldu. Təəssüflər olsun ki, “Bəxt üzüyü”, “Yalan”, “Pirverdinin xoruzu” kimi filmlərin rejissoru iki ildən artıqdır ki, xəstəlikdən əziyyət çəkir. Bir neçə dəfə ard-arda  keçirdiyi insult  Ramiz Əzizbəylini  yaradıcılıqdan xeyli uzaq salıb. Müsahibənin gedişində də bu xəstəlik bizimlə Ramiz müəllimin “arasına girirdi”. Bəzən söhbətə müdaxilə etməklə kifayətlənməyib, Ramiz müəllimin verdiyi cavablardan da nəsə “oğurlayırdı”...

O gənc olmasına baxmayaraq, musiqi sahəsində artıq bir neçə böyük uğura imza atıb. Boston, Nyu-York, Melburn kimi şəhərlərdə keçirilən nüfuzlu beynəlxalq musiqi festivallarının qalibi olub. Təhsilinin magistratura dərəcəsinə ABŞ-ın Manhetten Konservatoriyasında, doktorluq dərəcəsinə isə Sinsinnati Universitetində yiyələnib. O, hazırda Sinsinnati Universitetində bəstəkarlıqdan və Şərq musiqi tarixindən dərs deyir.

Busaydan etibarən “Aydın yol” qəzetində “Ən bəyəndiyim tərcüməm” adlı rubrikaya başlayırıq. Rubrikada xarici ədəbi nümunələri dilimizə çevirən tərcüməçi ilə onun ən uğurlu tərcümə işi saydığı əsər haqqında danışacağıq. İlk müsahibimiz tərcüməçi, dramaturq, “Qobustan” jurnalının baş redaktoru Vaqif Əlixanlıdır. O, 1990-cı ildə tərcümə etdiyi Çingiz Aytmatovun “Qiyamət” romanı haqqında danışacaq. Oxucular əsəri “Azərbaycan“ jurnalından, daha çox “Edam kötüyü”  adı ilə tanısalar da, tərcüməçi Aytmatovun bu romanını kitabsevərlərə “Qiyamət” adı ilə təqdim edib:

Yel - rəqs edən bir qaraçı,

Əsmə əsir, üryan budu.

Mən kiməm? Cızma-qaraçı,

Xəzərə bax – ozan budu.

 

Mən mütərcim, o – tərcüman,

Mən qocalan, o – qocaman.

Heç fələyə verməz aman,

Deyər: yolu azan budu!

 

İkiyik, birimiz qalar,

Mən gedərəm, dəniz qalar.

Vladimirdən iz qalar? –

Əhvalımı pozan budu.

Ola bilsin ki, xüsusi tapşırıqla Azərbaycan kinosunu “nəzarət altına alan” Amo Bəynəzərov mövcud siyasi-ideoloji ab-havaya uyğunlaşmağa çətinlik çəkən Cəfər Cabbarlının yaradıcılığında baş verən təbəddülatları bacarıqla ideologiyanın xeyrinə dəyişirdi. Bunu onun 30 il sonra yazdığı xatirələrindən də görmək mümkündür: «...1928-ci ildə «Azərkino» direktorunun kabinetində istedadlı yazıçı ilə görüşüm yadıma gəlir. C.Cabbarlı öz gələcək ssenarisindən parçalar oxuyurdu. Möhtəkir Əlibəylə ittifaqa girib azmış, mənfi mənada avropalaşmış azərbaycanlı qadının təsir altına düşən Balaşı ifşa edən yerlərini oxuyan zaman Cəfərin nitqi qəzəbdən alovlanırdı. Yaradıcı əməkdə iştirak edən, gələcək Azərbaycan qadınına aid olan sətirlər səmimi və dərin hisslərlə dolu idi».

Qəzetimizin ötən sayında keçən əsrin 50-ci illərində M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının səhnələşdirdiyi “Otello” tamaşası haqqında “Pravda vostoka” qəzetində çap olunmuş məqaləni dərc etmişdik. Yazıda Az.SSR-nin xalq artistləri Ələsgər Ələkbərov, Barat Şəkinskaya, Rza Əfqanlı kimi ölməz sənətkarların rolları təhlil edilirdi. Bir daha qeyd edək ki, Azərbaycan teatrının perspektivləri haqqında danışarkən, şübhəsiz, onun keçdiyi tarixi təcrübəni daha dərindən öyrənmək, təhlil etmək və qiymətləndirmək lazım gəlir.  Bu səbəbdən, tanınmış jurnalist Fazil Rəhmanzadənin Azərbaycan teatrının tarixi inkişaf mərhələləri ilə bağlı ən müxtəlif materialları arxivləşdirməsi nəcib, faydalı fəaliyyət kimi qiymətləndirilməlidir. ADDT-nin səhnələşdirdiyi tarixi, əlamətdar “Otello” tamaşası haqqında 1949-cu ildə Y.Kreçetovanın “Vışka” qəzetində dərc olunmuş ““Otello” Azərbaycan səhnəsində”” məqaləsini çevirərək diqqətinizə təqdim edirik.

20-ci illərin iki filmi

Mədəniyyət01.07.2016

1925-ci ildə Azərbaycan Foto-Kino İdarəsi (AKFİ) yenidən qurulandan, həm siyasi-ideoloji, həm də peşəkarlıq sarıdan ilk uğurlu bədii ekran əsəri yaradılandan sonra respublika rəhbərliyi kinematoqrafa nəzarəti və təzyiqi daha da artırdı. Həmin vaxt N.Nərimanov Azərbaycandan uzaqlaşdırılmışdı, şəriksiz hakimiyyət sahibi olan AK (b) P-nın birinci katibi S.M.Kirov və başqa pillələrdə dayanmış «mətin bolşeviklər» ekran sənətindən «daha da irəli getməyi, sosializmin düşmənlərini ifşa edən əsərlər yaratmağı» tələb edirdilər. Bu səbəbdən də Azərbaycan sovet bədii kinosunda baş verən mövzu axtarışları çoxşaxəli idi, amma atılan addımlar heç də həmişə uğurla nəticələnmirdi.

Oktyabrın 22-dən 30-dək Bakı Beynəlxalq Caz Festivalı keçiriləcək. AzərTAc festivalın saytına istinadla xəbər verir ki, tədbir Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, “Jazz dünyası” jurnalı, “A-A Events” şirkətinin və “The landmark hotel Baku” otelinin təşkilatçılığı ilə keçiriləcək.

Cəfər Cabbarlı və ekran sənəti

Mədəniyyət29.07.2016

XX əsrin 20-ci illərində Azərbaycan sovet kinosu məhz milli təfəkkürə malik kadrların olmaması ucbatından müxtəlif çətinliklər yaşayırdı. A.M.Şərifzadə və Ş.Mahmudbəyovun düşünülmüş şəkildə kinodan uzaqlaşdırılması C.Cabbarlını meydanda tək qoymuşdu.

Ekran və ideoloji mübarizə

Mədəniyyət15.07.2016

AK(b)P-nin qarşıya qoyduğu vəzifələrin yerinə yetirilməsi kinematoqrafdan yeni mövzular axtarmağı, «ekranda partiyanın etimadını doğrultmaq üçün» mübarizə aparmağı tələb edirdi. Tərtib edilmiş plana görə, sonrakı iki il ərzində «8 bədii şəkil və 12 siyasi-maarif filmi» buraxmaq nəzərdə tutulurdu. Həmin mövzuların arasında sosializm quruculuğunda gənclərin roluna həsr olunmuş «Birinci komsomol buruğu» və Funtikovun cinayətilə əlaqədar mövzudan bəhs edən «Qız və ata» adlı ssenarilər artıq başa çatmaq üzrə idi. Lakin Ş.Mahmudbəyovun kinematoqrafiyadan kənarlaşdırılmasından istifadə edən qüvvələr kino siyasətini öz istədikləri kimi yönəltməyi bacardılar.

65 il əvvəlin “Otello”su

Mədəniyyət01.07.2016

Teatr bütün zamanlarda cəmiyyətin mədəni, ictimai-siyasi həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Səhnənin inkişaf tarixinin hər bir mərhələsi ayrı-ayrı sənətkarların və bütöv kollektivlərin yaratdığı şedevrlərlə bağlıdır – bu əsərlər indinin özündə də teatrların repertuarından düşmür. Azərbaycan teatrının perspektivləri haqqında danışarkən, şübhəsiz, onun keçdiyi tarixi təcrübəni daha dərindən öyrənmək, təhlil etmək və qiymətləndirmək lazım gəlir. Tanınmış jurnalist Fazil Bəhmənzadə çoxdandır ki, Azərbaycan teatrının tarixi inkişaf mərhələləri ilə bağlı ən müxtəlif materialları arxivləşdirmək və gələcək nəsillərə ötürmək kimi nəcib, faydalı fəaliyyətlə məşğuldur. Belə materiallardan biri də M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının 1951-ci ildə Özbəkistana qastrol səfəri ilə bağlıdır. Teatrşünas L.Borisovun qələmə aldığı məqalədə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının səhnələşdirdiyi «Otello» tamaşası, Azərbaycan SSR-nin Xalq artistləri Ələsgər Ələkbərov, Barat Şəkinskaya, Rza Əfqanlı kimi sənətkarların yaratdığı rollar təhlil edilir. Məqalə 1951-ci ildə keçmiş Özbəkistan KP MK-nın, Ali Sovetinin və Nazirlər Sovetinin orqanı olan «Pravda Vostoka» qəzetində dərc olunub. Qəzetimizin oxucuları üçün maraqlı olacağını nəzərə alaraq, öz peşəkar səviyyəsi ilə seçilən «Otello» məqaləsini diqqətinizə çatdırırıq.

Sofi Marso taleyi üzünə gülən sənətkarlardandır. 14 yaşında təsadüfən sınaq çəkilişlərində olan Sofi həmin filmdə rol alır və bu hadisə onun həyatını dəyişir. Bununla da o, aktyor sənətinə ciddi yanaşmağa, bu sahədə özünü inkişaf etdirməyə başlayır. Sofi təkcə öz vətənində deyil, həm də xarici ölkələrdə filmə çəkilmək iddiasında idi.

Delfin nədir?

Elm23.05.2016

Niyə yarasalar başıaşağı sallanır?

Osminoqlar nə yeyir?

Elm14.05.2016

Yer üzündə ən sürətli məməli hansıdır?

Və ya ... tısbağanın səsi varmı?

...Yumurtası ən iri olan quş hansıdır?

XV əsrin ortaları... Qara buludlar Teymurun əsasını qoyduğu və öz adını verdiyi imperiyanın başının üstündən yox olmağa, hələ ki, tələsmir… Məhz bu buludların altındakı kimsəsiz Səmərqənd çöllərində bir atlı harasa dördnala çapır. Sanki hər şey onun atının mənzilbaşına tez çatmasından asılıdır… Doğrudan da belədir - o adam mənzilbaşına tez çatmasa, xilaskar rolunu oynamasa, insanlar çox şeydən məhrum olacaqlar…

Səhradakı hökmdar...